Blog wykorzystuje pliki Cookies w celu realizacji świadczonych usług.
~ Książki, Psychologia ~
Błędy myślenia, które większość z nas popełnia
Poniedziałek, 7 lipca 2014

Błędy, czyli w tym przypadku pewne zniekształcenia poznawcze (to jak widzimy i poznajemy świat) wcale nie są oznaką naszych ułomności. Przeciwnie, żyjemy w skomplikowanym świecie, który wymaga od nas niemal nieustannej koncentracji uwagi na otoczeniu, a „zniekształcone myślenie” zwyczajnie pozwala w miarę szybko przetwarzać dużą ilość informacji. Nasz mózg dość często lubi stosować „drogę na skróty”. Oprócz tego nierzadko delikatnie zdeformowane postrzeganie pozwala zachować nam pozytywne myślenie o sobie, np. nie zdałem egzaminu, to nie moja wina, pytania były za trudne. Naukowcy zgodnie twierdzą, że zniekształcenia poznawcze są w obliczu porażki wręcz niezbędnym warunkiem do utrzymania zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia.

Efekt halo

Pozytywny lub negatywny. Zdarza nam się, że na podstawie jednej cechy danej osoby, przypisujemy jej inne, negatywne lub pozytywne, w zależności od tego jaki wydźwięk miała ta pierwsza. Ktoś brzydki może się automatycznie stać głupi i niezaradny, natomiast piękny inteligentny i wartościowy. W przypadku dalszego przypisywania cech pozytywnych mamy do czynienia z tak zwanym efektem aureoli. Pierwotnie pozytywna cecha „promieniuje” na inne właściwości tej osoby.

Egocentryzm w myśleniu

Nierzadko zdarza nam się przeceniać wpływ naszej osoby na przebieg wydarzeń, które nie są do końca od nas zależne. Dzięki temu sądzimy, że mamy bardzo dużą (żeby nie powiedzieć całkowitą) kontrolę nad życiem, np. jem zdrowe sałatki, więc na pewno nie zachoruję na raka, ćwiczę, więc nie grozi mi zawał. Jeżeli inni chorują, to znaczy, że sami są sobie winni.Łatwe do zaobserwowania w komentarzach pozostawianych w Internecie.

Myślenie kontrfaktyczne

Czyli myślenie „co by było gdyby”. Może odnosić się do konkretnych zdarzeń, np. co by było gdybym wybrał inne studia, albo do własnych cech, co by było gdybym był bardziej inteligentny, urodził się w innych czasach i kraju? Gdybanie na temat rzeczywistych przeszłych zdarzeń pozwala unikać podobnych błędów w przyszłości (mądry Polak po szkodzie), poprawia nastrój i daje poczucie kontroli nad biegiem wydarzeń.

Myślenie, co będzie jeśli

Pozwala przygotować się na to, co może spotkać nas w przyszłości. Często pojawia się w chwili przed stresującym wydarzeniem, np. obroną pracy magisterskiej. Co będzie jeśli nie zdam, nie dam rady, będę najlepszy? Z jednej strony pozwala przygotować się na każdy ewentualny scenariusz, jednak we wszelkich zaburzeniach lękowych pełni negatywną rolę lękotwórczą, poprzez kreowanie negatywnych scenariuszy, które są odpowiedzialne za irracjonalny strach związany z lękiem przed oceną.

Złudzenie patetyczne

Bywa, że oceniamy pozytywnie nie tylko tych, którzy wygrywają, ale także tych, którzy przegrywają. Np. drużynę piłkarską, za waleczność, wolę walki, sprawność fizyczną itd. Oprócz tego przeceniamy poziom negatywnych emocji, którzy doświadczają przegrani.

Efekt świeżości

Najlepiej pamiętamy te słowa, które przeczytaliśmy lub usłyszeliśmy jako ostatnie.

Efekt pierwszeństwa

Dobrze zapamiętujemy także to, co jest na początku. Treść środkowa natomiast, nie ma większego znaczenia. Oba zjawiska, efekt świeżości i pierwszeństwa możemy łatwo zaobserwować  w porywających mowach polityków, którzy swe najbardziej kontrowersyjne poglądy czy sukcesy lubią umieszczać na początku i końcu swoich przemów.

Nadmierna generalizacja

Jest jedną z przyczyn powstawania stereotypów. „Upraszczamy” charakter ludzi, których poznajemy bądź, o których słyszymy. Np. wszystkich Żydów, których traktujemy jak potencjalnych złodziei, bibliotekarki kojarzą nam się z flegmatyczną osobowością, a informatycy z okularami i niemodną kraciastą koszulą.

Nadmierny wpływ autorytetu

Doświadczenia Miligrama czy eksperyment więzienny to temat na odrębny post. Człowiek jest skłonny do posłuszeństwa, jeżeli wierzy, że osoba, która daje mu polecenia jest kompetentna i ma status społecznego autorytetu. W obecności takich osób, może dojść do zjawiska bezwzględnego posłuszeństwa. Robert Cialdini w swojej książce „Wywieranie wpływu na ludzi” opisywał trudną do zrozumienia historię, gdzie pilot samolotu w obecności pasażera generała kompletnie traci głowę i zamiast kierować się parametrami maszyny i standardami wysokości, zdaje się na polecenia i sugestie wojskowego autorytetu, co prowadzi do wypadku przy lądowaniu, w wyniku którego generał zostaje sparaliżowany. Pilot pytany o powody swojej decyzji o zbyt szybkim lądowaniu (pilot z dużym doświadczeniem i umiejętnościami), skonsternowany odpowiedział, że nie kierował się wskaźnikami, ale nuconą przez generała piosenką.

Reguła wzajemności

Czy kiedykolwiek przysłano ci pocztą jakiś „prezent” bez powodu? Brelok, pocztówkę itd. lub brutalnie wciśnięto darmowego kwiatka, picie, czy kawałek sera w markecie? W procesie wychowania nabywamy automatyczny skrypt: skoro coś dostajesz to musisz się odwdzięczyć. Obdarowywanie kogoś drogim prezentem może dostarczyć mu nie tyle radości, co poczucia winy, zdziwienia i zażenowania, ponieważ taka osoba czuje się zobligowana do rekompensaty. Podobnie działają firmy, które obdarowują nas darmowymi prezentami „próbkami”. Poczucie winy, które rodzi się w nas w momencie przyjęcia darmowego podarunku, kompensujemy poprzez dokonanie zakupu, czy wpłaty odpowiedniej sumy na rzecz fundacji, która dała nam np. breloczek.

Zasada niedostępności

czlowiek-12Towar, który jest niedostępny, jest dla nas bardziej atrakcyjny. Działa to na zasadzie potocznie rozumianego „zakazanego owocu”. Zjawisko to wykorzystuje wiele firm o odpowiedniej renomie. W sklepach ekskluzywnych marek, np. Chanel nie ma wyprzedaży. Nieprzeciętnie wysokie ceny sprawiają, że ich produkty są dostępne tylko dla określonej grupy ludzi, czyniąc je tym bardziej pożądane, gdyż wraz z zakupem odpowiednio drogiej torebki kupujemy nie tylko kawałek materiału, ale także prestiż społeczny. W końcu nie każdy na taką rzecz może sobie pozwolić. Niedostępność sprawia, że dla odpowiedniej metki ludzie są w stanie wiele poświęcić i oszczędzać przez wiele lat.

Więcej ciekawostek znajdziesz w książce: „Człowiek – instrukcja obsługi”

Źródło informacji:

„Człowiek – instrukcja obsługi” Brycz

„Wywieranie wpływu na ludzi” Cialdini

Źródło grafiki strony głównej:

Źródło grafiki:

Dołącz do dyskusji
3 komentarze
  1. 8 lipca 2014 o 19:28
    ~ Asia ~
    Przeczytam jak nic, dzięki!
    • 26 września 2014 o 0:46
      Bardzo ciekawy artykuł :) Najbardziej w pamięć zapadła mi zasada niedostępności, ponieważ jest to również zagadnienie ekonomiczne :) Towary drogie luksusowe, są pożądane przez kupujących ze względu na prestiż. Mało tego spadek ich ceny może powodować spadek zainteresowania dobrem :) Tak jak opisałaś to na przykładzie Chanel :) Pozdrawiam
Komentarz *